Suwalszczyzna to nie tylko piękne jeziora, lasy i cisza, to również przeróżne ciekawe kąski. Do regionalnych potraw Suwalszczyzny zalicza się m.in.: kartaczekiszkę ziemniaczanąbabkę ziemniaczanąsoczewiaki, dużą gamę ryb słodkowodnych oraz ciasta. Głównym składnikiem większości potraw jest ziemniak, który w tamtym regionie przybrał różne smaczne postaci.

Co to są kartacze?

Kartacz jest bardzo starą potrawą pochodzącą z Suwalszczyzny. Wielu porównuje kartacze do pyz, jednak moim zdaniem wrzucenie tych dwóch potraw do jednego garnka jest obrazą dla kartaczy.

Kartacz ma wielkość ok. 10-12 cm i kształt strusiego jaja. Robi się go z surowych startych i odciśniętych ziemniaków, z dodatkiem odrobiny gotowanych ziemniaków, cebuli, gotowanego mięsa mielonego lub świeżego (moim zdaniem lepiej smakuję ze świeżym). Z odciśniętej masy formuje się „jajo” w które wkłada się przyprawione mięso. Wszystko trzeba szczelnie uklepać i zlepić, aby podczas gotowania ciasto się nie rozpadło.

Kartacze po ugotowaniu okrasza się zasmażką. Pasują do nich przeróżne surówki. Dobrze komponują się ze świeżą i kiszoną kapustą. Osobiście uwielbiam je z buraczkami.

Kartacze są wyśmienite nawet na drugi dzień po odsmażeniu. Pyszota!

Składniki na 4 porcje (8 kartaczy)

Otoczka

  • 2,5 kg ziemniaków
  • około 7 – 8 ziemniaków gotowanych
  • 2 łyżki stołowe skrobi ziemniaczanej

Farsz

  • 1kg wieprzowiny (najlepiej łopatki)
  • Majeranek
  • 1 cebula
  • Pieprz, sól
  • Jajo

Zasmażka

  • Boczek/słonina
  • 1 cebula

Przygotowanie

  1. Ziemniaki zetrzeć na tarce – ręcznie lub maszynką. Około 20% otrzymanej masy wycisnąć przez ściereczkę tak na 3,5-4 w skali od 1 do 5 i odstawić. Z pozostałej części usunąć nadmiar wody.
  2. Ugotowane ziemniaki przepuścić przez maszynkę ślimakową na średnim lub małym sitku. Dodać do wyciągniętej masy i wymieszać razem ze skrobią ziemniaczaną.
  3. Mięso zmielić, następnie dodać jajo i przyprawić.
  4. Uformować koszyk z masy ziemniaczanej, następnie dodać mięso do środka i szczelnie zakleić.
  5. Gotować około 30-40 minut w osolonej wodzie.
  6. W czasie gotowania można przyrządzić zasmażkę.

 

Podlaska babka ziemniaczana

Kolejna potrawa to babka ziemniaczana. Bardzo prosta w przygotowaniu, ale zaskakująco smaczna. Głównym składnikiem potrawy są starte surowe ziemniaki, cebula oraz boczek lub kiełbasa – wszystko doprawione solą oraz pieprzem.

Ziemniaki i cebulę trzemy, masę doprawiamy solą, pieprzem – do smaku 😀. Złota rada mamy, zawsze doprawiamy do smaku :)! Dodajemy 1 lub 2 jajka, wszystko mieszamy, wlewamy do blachy i pieczemy.

Do ciasta można wrzucić kawałki kiełbasy lub boczek w kostkach – surowy lub podsmażony.  Na górę masy,która znajduje się już w blasze można ułożyć boczek w plastrach.

Podobnie jak w przypadku kartaczy, babkę ziemniaczaną można odsmażyć na drugi dzień. Potrawa ta znana jest w innych rejonach Polski jako kartoflak lub blaszak.

Składniki:

  • 2 kg ziemniaków
  • 300g boczku (można pominąć)
  • 2 cebule
  • 4 jaja
  • 3-4 łyżek stołowych mąki ziemniaczanej
  • majeranek
  • sól,pieprz
  • olej

Przygotowanie

  1. Boczek i cebulę pokrój w drobną kostkę, podsmaż.
  2. Ziemniaki obierz i zetrzyj na tarce lub mechanicznie.
  3. Masę odsącz z nadmiernej ilości wody.
  4. Dodaj mąkę, przyprawy, jaja oraz cebulę z boczkiem po czym dokładnie wymieszaj.
  5. Blachę wysmaruj olejem (możesz też użyć papieru do pieczenia)
  6. Piec w 180-190°C  przez 1h i 30-45 minut.

Wyśmienicie smakuje z zasmażką.

 

Jak zrobić kiszkę ziemniaczaną

 

Nadzienie kiszki ziemniaczanej jest bardzo podobne do masy wykorzystanej w babce ziemniaczanej. Jest jednak jedna różnica w sposobie przyrządzania. Przygotowaną masą nadziewamy flaki wieprzowe, a później pieczemy je w piekarniku.

Kiszka ziemniaczana jest prostą i wyjątkowo smaczną potrawą. Tania w przygotowaniu i sycąca. Podobnie jak kartacze i babka ziemniaczana możemy ją podać z zasmażką.

Kiszka

  • Ok. 1kg ziemniaków
  • 1 jajo
  • 2 łyżki mąki pszennej
  • 1 cebula
  • 200g jelit wieprzowych (oczyszczonych nieuszkodzonych)
  • Olej (do wysmarowania blachy)
  • Sól, pieprz, majeranek (ja lubię dodać jeszcze do tego trochę kminku)

Zasmażka

  • 100g boczku/słoniny
  • 1 cebula
  • Olej

Przygotowanie:

  1. Jelita należy wywrócić na drugą stronę, warto też pozbyć się większych kawałków tłuszczu, oraz namoczyć je na około 10h jeśli są solone.
  2. Ziemniaki wraz z cebulą trzemy na tarce ręcznej, bądź  mechanicznie i dokładnie mieszamy.
  3. Opcjonalne do wcześniej utartej masy można dodać drobną zasmażkę.
  4. Do masy dodajemy jaja, mąkę oraz przyprawy.
  5. Przygotowanym „farszem” wypełniamy kiszki tak by zostało w nich około 25% miejsca, by podczas pieczenia nie pękły. Związujemy końce dratwą.
  6. Wkładamy je do rozgrzanego do 180-190°C pieca i pieczemy przez 1-1.5 godziny na blasze wyłożonej folią aluminiową posmarowana olejem (przed należy nakłuć kiszkę np. wykałaczką lub igłą).
  7. Proces nakłuwania powtarzamy około 2 razy podczas pieczenia we wstępnej fazie i po tym polewamy je olejem.
  8. Podajemy z zasmażką.

 

Co to soczewiaki i jak je zrobić – przepis

 

Soczewiaki wyglądem przypominają duże pierogi. W niektórych gospodarstwach smaży się je na patelni, w innych piecze na blasze. Wychowałem się na pieczonych soczewiakach, mocno okraszonych zasmażką.

W przypadku soczewiaków ciasto składa się głównie z gotowanych ziemniaków, mąki oraz jaj. Farsz jest z soczewicy, którą po namoczeniu mieli się razem z boczkiem na drobnym sitku.

Ciasto:

  • 1 kg ziemniaków
  • 2 jajka
  • 700g mąki pszennej
  • sól

Farsz:

  • 400g soczewicy
  • sól, pieprz
  • 100g boczku

Okrasa:

  • cebula
  • boczek

1. Soczewicę zalewamy wodą na noc. Następnego dnia mielimy ją razem z boczkiem w maszynce do mięsa. Doprawiamy do smaku solą i pieprzem. Starannie mieszamy farsz.

2. Ziemniaki gotujemy i odstawiamy do ostygnięcia. Należy je później ubić tłuczkiem, lub przemielić w maszynce. Im dokładniej rozbijemy gródki, tym lepsze będzie ciasto.

3. Do ostudzonych ziemniaków dajemy mąkę, jajka i sól. Całość wyrabiamy.

4. Z wyrobionej masy robimy wałek. Kroimy na ok. 8 cm kawałki i formujemy prostokąty, 1.5 – 2 cm grube. Na środek nakładamy farsz i składamy. Boki zaklejamy palcami przyciskając dwie części ciasta.

5. Gotowe soczewiaki układamy jeden obok drugiego we wcześniej przygotowaną blachę oprószoną mąką.

6. Pieczemy ponad godzinę w 180 stopniach, aż będą brązowe.

7. Najlepiej okrasić podsmażaną cebulą z boczkiem.

 

Mam nadzieję, że ten krótki kulinarny wpis zachęci Was do skosztowania smaków Podlasia i odwiedzin pięknej Suwalszczyzny.

Fotografie firmy Janza